Σεπτέμβριος, μήνας Ευαισθητοποίησης για τον Καρκίνο του Θυρεοειδούς.

Ο Καρκίνος του Θυρεοειδούς αποτελεί την συχνότερη κακοήθεια του ενδοκρινολογικού συστήματος. Παρά το γεγονός ότι στις περισσότερες περιπτώσεις εξελίσσεται αργά, η έγκαιρη διάγνωση παραμένει καθοριστική.

Τι ακριβώς είναι ο Καρκίνος Θυρεοειδούς Αδένα ;

Ο καρκίνος θυρεοειδούς αποτελεί έναν εντοπισμένο, υπέρμετρο και ταυτόχρονα ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό των κυττάρων του θυρεοειδούς αδένα. Η συχνότητα εμφάνισής του παρουσιάζει μία ραγδαία αύξηση τα τελευταία έτη. Αυτό το αποδίδουμε, κυρίως, στην συχνότερη διενέργεια απεικονιστικών εξετάσεων του τραχήλου για κάποια άλλη πάθηση, συγκριτικά με το παρελθόν. Εξαιτίας της τυχαίας ανακάλυψης αυτών των καρκινικών βλαβών, αυτές συχνά φέρουν την ονομασία τυχαιώματα (incidentalomas).

Τύποι Καρκίνου Θυρεοειδούς 

Σύμφωνα με την κυτταρική του προέλευση, διακρίνονται οι ακόλουθοι ιστολογικοί τύποι καρκίνου του θυρεοειδούς:

• Θηλώδης καρκίνος
• Θυλακιώδης καρκίνος
• Καρκίνος θυρεοειδούς εκ των κυττάρων Hürthle
• Μυελοειδής καρκίνος
• Αναπλαστικός/Αδιαφοροποίητος καρκίνος
• Λέμφωμα θυρεοειδούς

Καρκίνος Θυρεοειδούς: Αίτια και Παράγοντες Κινδύνου

Ένας συνδυασμός περιβαλλοντικών ή ακόμη και γενετικών παραγόντων προκαλούν την εμφάνιση καρκίνου του θυρεοειδούς. Κυρίαρχα αίτια και παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο θυρεοειδούς αποτελούν το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του θυρεοειδούς,  η ακτινοβολία του τραχήλου κατά την παιδική ηλικία, το γυναικείο φύλο, η δίαιτα πτωχή σε ιώδιο, η θυρεοειδίτιδα Χασιμότο (Hashimoto) για τον θηλώδη καρκίνο του θυρεοειδούς, καθώς και διάφοροι γενετικοί παράγοντες, ιδιαίτερα στα πλαίσια γενετικών συνδρόμων, όσον αφορά το μυελοειδή καρκίνο.

Επιπρόσθετα, οι γυναίκες που έχουν νοσήσει από καρκίνο του μαστού διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν καρκίνο θυρεοειδούς. Η πλέον πρόσφατη μελέτη επί του θέματος δημοσιεύθηκε το 2016 και αποτελεί μία συστηματική ανασκόπηση και μετά-ανάλυση της βιβλιογραφίας. Τα ευρήματα της μελέτης υπογραμμίζουν πως οι γυναίκες που έχουν νοσήσει από καρκίνο του μαστού διατρέχουν κατά 55% αυξημένο εφόρου ζωής κίνδυνο να εμφανίσουν καρκίνο θυρεοειδούς, σε σύγκριση με το γενικό πληθυσμό. Συνεπώς, ο καρκίνος θυρεοειδούς και ο καρκίνος μαστού συσχετίζονται και μάλιστα κατά τρόπο ισχυρό.

Καρκίνος Θυρεοειδούς και Συμπτώματα

Σε ένα μεγάλο ποσοστό των ασθενών, ο καρκίνος θυρεοειδούς νόσος δεν προκαλεί συμπτώματα. Σπανιότερα, ωστόσο, οι ασθενείς με κάποιο ευμεγέθη καρκίνο του θυρεοειδούς μπορούν οι ίδιοι να ψηλαφούν ένα συμπαγές, σκληρό μόρφωμα στην πρόσθια επιφάνεια του τραχήλου.

Στις σπάνιες, ακόμη, περιπτώσεις που η εντόπιση του καρκίνου είναι πλησίον του παλίνδρομου λαρυγγικού νεύρου, ενδεχόμενη διήθηση του νεύρου από τη νόσο μπορεί να προκαλέσει βράγχος φωνής (βραχνάδα).

Κάποιοι ασθενείς, επίσης, με αδιάγνωστη νόσο επί μακρόν, μπορεί να ψηλαφούν σκληρούς, αμετακίνητους και διογκωμένους πλάγιους τραχηλικούς λεμφαδένες. Στις περιπτώσεις αυτές, θα πρέπει να θεωρούμε σχεδόν βέβαιη τη μετάσταση της νόσου στους πλάγιους τραχηλικούς λεμφαδένες.

Καρκίνος Θυρεοειδούς και Συμπτώματα

Σε ένα μεγάλο ποσοστό των ασθενών, ο καρκίνος θυρεοειδούς νόσος δεν προκαλεί συμπτώματα. Σπανιότερα, ωστόσο, οι ασθενείς με κάποιο ευμεγέθη καρκίνο του θυρεοειδούς μπορούν οι ίδιοι να ψηλαφούν ένα συμπαγές, σκληρό μόρφωμα στην πρόσθια επιφάνεια του τραχήλου.

Στις σπάνιες, ακόμη, περιπτώσεις που η εντόπιση του καρκίνου είναι πλησίον του παλίνδρομου λαρυγγικού νεύρου, ενδεχόμενη διήθηση του νεύρου από τη νόσο μπορεί να προκαλέσει βράγχος φωνής (βραχνάδα).

Κάποιοι ασθενείς, επίσης, με αδιάγνωστη νόσο επί μακρόν, μπορεί να ψηλαφούν σκληρούς, αμετακίνητους και διογκωμένους πλάγιους τραχηλικούς λεμφαδένες. Στις περιπτώσεις αυτές, θα πρέπει να θεωρούμε σχεδόν βέβαιη τη μετάσταση της νόσου στους πλάγιους τραχηλικούς λεμφαδένες.

Διάγνωση του Καρκίνου Θυρεοειδούς

Με εξαίρεση την καλσιτονίνη για το μυελοειδή καρκίνο, δεν υπάρχουν άλλες ειδικές βιοχημικές εξετάσεις στο αίμα για τη διάγνωση του καρκίνου θυρεοειδούς.

Το υπερηχογράφημα θυρεοειδούς και τραχήλου αποτελεί την πιο ευαίσθητη και ειδική εξέταση για τη διάγνωση του καρκίνου θυρεοειδούς. Ως εκ τούτου, τον καρκίνο θυρεοειδούς τον εντοπίζουμε, συνηθέστερα, στα πλαίσια διερεύνησης κάποιου ύποπτου όζου του θυρεοειδούς. Ως επί το πλείστον, τη βλάβη αυτή την ανακαλύπτουμε τυχαία, σε απεικονιστικές εξετάσεις του τραχήλου για κάποια άλλη πάθηση. Επιπρόσθετα, ο καρκίνος του θυρεοειδούς σπανίως προκαλεί διαταραχή στα επίπεδα των θυρεοειδικών ορμονών, με αποτέλεσμα σχεδόν όλοι οι ασθενείς να εμφανίζουν φυσιολογικά επίπεδα των θυρεοειδικών ορμονών στο αίμα. Συνηθέστερα, λοιπόν, ο καρκίνος θυρεοειδούς υποκρύπτεται εντός κάποιου όζου που εμφανίζει ύποπτα χαρακτηριστικά στο υπερηχογράφημα. Κατά συνέπεια, η παρακέντηση του ύποπτου όζου και η κυτταρολογική εξέταση του υλικού της παρακέντησης διά λεπτής βελόνης (FNA) ενός όζου με ύποπτα υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά θα επιβεβαιώσει την πραγματική φύση του όζου, όπως και την ύπαρξη ή μη κακοήθειας.

Στάδια του Καρκίνου Θυρεοειδούς

Το υπερηχογράφημα του τραχήλου (χαρτογράφηση τραχήλου) από εξειδικευμένο ακτινολόγο θα πρέπει να ακολουθεί την επιβεβαίωση της διάγνωσης. Η χαρτογράφηση του τραχήλου στοχεύει στον εντοπισμό πιθανής λεμφαδενικής διασποράς της νόσου στους τραχηλικούς λεμφαδένες. Με τον τρόπο αυτό είναι εφικτή η διάγνωση μιας ενδεχόμενης λεμφαδενικής διασποράς πριν τη χειρουργική θεραπεία της νόσου.

Ακόμη και σε αμφίβολες περιπτώσεις παρουσίας ύποπτων τραχηλικών λεμφαδένων, η παρακέντηση τους υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση και η μέτρηση των επιπέδων θυρεοσφαιρίνης (για το θηλώδη, θυλακιώδη και τον καρκίνο εκ κυττάρων Hürthle) ή της καλσιτονίνης (για το μυελοειδή καρκίνο) στο υλικό της παρακέντησης, μπορεί να αποδείξει ή να αποκλείσει τη μετάσταση της νόσου στους λεμφαδένες του τραχήλου.

Οδοί πιθανής λεμφαδενικής διασποράς της νόσου

Η χαρτογράφηση του τραχήλου, λοιπόν, καθορίζει με ακρίβεια την έκταση της νόσου τόσο σε τοπικό (θυρεοειδής αδένας) όσο και σε περιοχικό (λεμφαδένες τραχήλου) επίπεδο. Κατά συνέπεια, η χαρτογράφηση του τραχήλου είναι εξαιρετικά σημαντική για την κατηγοριοποίηση του καρκίνου θυρεοειδούς σε κλινικά στάδια.

Ως εκ τούτου, η χαρτογράφηση τραχήλου συμβάλλει στην επίτευξη άριστων ποσοστών οριστικής ίασης των ασθενών με σύγχρονη λεμφαδενική νόσο, αφού επιτρέπει τη σύγχρονη χειρουργική εξαίρεση τόσο του θυρεοειδούς αδένα καθώς και των προσβεβλημένων από τη νόσο λεμφαδένων (τραχηλικός λεμφαδενικός καθαρισμός) κατά την ίδια χειρουργική επέμβαση. Συνεπώς, οι ασθενείς αποφεύγουν, έτσι, μία ή και περισσότερες χειρουργικές επανεπεμβάσεις λεμφαδενικού καθαρισμού του τραχήλου, τις οποίες χαρακτηρίζουν αυξημένα ποσοστά νοσηρότητας, συγκριτικά με τις πρωτογενείς επεμβάσεις.

Καρκίνος Θυρεοειδούς & Θεραπευτική Αντιμετώπιση

Η ορθή και έγκαιρη θεραπευτική αντιμετώπιση του καρκίνου θυρεοειδούς προσφέρει άριστα αποτελέσματα, με αποτέλεσμα ο καρκίνος θυρεοειδούς να παραμένει σε ένα μεγάλο ποσοστό πλήρως ιάσιμος, γεγονός που μεταφράζεται στην οριστική και δια βίου απαλλαγή των ασθενών από κάθε ενδεχόμενο κίνδυνο της νόσου.

Απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη των άριστων αυτών αποτελεσμάτων αποτελεί η ορθή θεραπευτική αντιμετώπιση του καρκίνου του θυρεοειδούς. Επομένως, ακρογωνιαίο λίθο της ορθής θεραπείας αποτελεί η χειρουργική αντιμετώπιση της νόσου με τη διενέργεια ολικής θυρεοειδεκτομής (ολικής αφαίρεσης του θυρεοειδούς).

Ο καρκίνος του θυρεοειδούς μπορεί να προσβάλλει τους τραχηλικούς λεμφαδένες. Συνεπώς, σε περιπτώσεις διαπιστωμένης λεμφαδενικής διασποράς του καρκίνου θυρεοειδούς (συνηθέστερα στο θηλώδη καρκίνο, καθώς ο θυλακιώδης καρκίνος σπανίως μεθίσταται στους  λεμφαδένες), είτε από την προεγχειρητική χαρτογράφηση του τραχήλου είτε από την αναγνώριση «ύποπτων» λεμφαδένων κατά την χειρουργική επέμβαση της ολικής θυρεοειδεκτομής, διενεργείται επίσης σύγχρονος λεμφαδενικός καθαρισμός του τραχήλου στα τραχηλικά διαμερίσματα που περιλαμβάνουν τους προσβεβλημένους από τη νόσο λεμφαδένες.

Θηλώδης καρκίνος θυρεοειδούς αριστερού λοβού με παρουσία διηθημένων από τη νόσο λεμφαδένων στο αριστερό κεντρικό και αριστερό πλάγιο τραχηλικό διαμέρισμα. Η ασθενής αντιμετωπίσθηκε με απόλυτη επιτυχία με ολική θυρεοειδεκτομή, αριστερό κεντρικό και αριστερό πλάγιο λεμφαδενικό καθαρισμό του τραχήλου

Ο μυελοειδής καρκίνος επιβάλλει το σύγχρονο λεμφαδενικό καθαρισμό του κεντρικού διαμερίσματος του τραχήλου σε όλους τους ασθενείς, ανεξάρτητα από την παρουσία ή απουσία «ύποπτων» λεμφαδένων στην προεγχειρητική χαρτογράφηση του τραχήλου. Συμπερασματικά, πολυάριθμες επιστημονικές μελέτες έχουν αποδείξει σαφέστατο πλεονέκτημα επιβίωσης, σε σύγκριση με την ολική θυρεοειδεκτομή άνευ κεντρικού τραχηλικού λεμφαδενικού καθαρισμού, στους ασθενείς αυτούς.