Balance today

Σύνδρομο Ξεχασμένου Μωρού – Υφίσταται; Ποιά είναι η επιστημονική εξήγηση;

By Alessandra Bratti
Listen to this article

Σύνδρομο Ξεχασμένου Μωρού - Υφίσταται; Ποιά είναι η επιστημονική εξήγηση;

Η αλήθεια είναι ότι στο εξωτερικό τα περιστατικά που αφορούν σε ξεχασμένα νεογνά από τους γονείς τους στο αυτοκίνητο είναι αξιοσημείωτα. Η συχνότητα τέτοιων περιστατικών έχει οδηγήσει τους επιστήμονες στη διατύπωση τη θεωρίας του Συνδρόμου Ξεχασμένου Μωρού. Αποτελεί έναν ιδιαιτέρως διχαστικό τίτλο μιας και ο νους δεν μπορεί να δεχτεί το ανθρώπινο και δη γονεϊκό λάθος.

Η τραγωδία στην Άρτα με τον θάνατο του βρέφους που ξέχασε ο 37χρονος πατέρας του για ώρες στο αυτοκίνητό του είναι σοκαριστική. Το περιστατικό σημειώθηκε όταν ο πατέρας πήρε το μόλις 5,5 μηνών παιδί του, προκειμένου να το μεταφέρει σε βρεφονηπιακό σταθμό και για λόγους που δεν έχουν διευκρινιστεί ακόμη, ξέχασε το παιδί στο ειδικό  κάθισμα του αυτοκίνητου του και έφυγε. Όταν η 27χρονη σύζυγός του πήγε στο βρεφονηπιακό σταθμό να παραλάβει το παιδί, της είπαν ότι δεν το είχε πάει κανείς.

Στη συνέχεια, μετά από επικοινωνία που είχε με τον σύζυγό της, ο οποίος είχε πάει στη δουλειά του, ο ίδιος παραδέχθηκε ότι είχε ξεχάσει το παιδί στο αυτοκίνητο. Όταν ο πατέρας έσπευσε στο σημείο, όπου είχε σταθμεύσει το αυτοκίνητό του, το βρέφος είχε ήδη χάσει τις αισθήσεις του. (Σημειώνεται ότι τα αίτια του θανάτου του μωρού δεν έχουν ακόμη διευκρινιστεί).

Πώς θα μπορούσε ένας γονέας να ξεχάσει το ίδιο του το παιδί μέσα στο αυτοκίνητο;

Για τα ελληνικά δεδομένα υποθέσεις όπως αυτή που προέκυψε στην Άρτα, αποτελούσαν μέχρι τώρα εξαιρετικά σπάνια περιστατικά. Ωστόσο, στο εξωτερικό και ειδικότερα στις Ηνωμένες Πολιτείες, η πυκνότητα τέτοιων περιστατικών έχει δημιουργήσει θεωρίες για τα αίτια εγκατάλειψης βρεφών, με γνωστή αυτή «του συνδρόμου του ξεχασμένου μωρού».

Ο dr David Diamond καθηγητής ψυχολογίας, μοριακής φαρμακολογίας και φυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Φλόριντα, δήλωσε στο ABC ότι επιστημονικές μελέτες του εγκεφάλου αποδεικνύουν πως το σύνδρομο του ξεχασμένου μωρού,  υπάρχει τω όντι.

Ο David Diamond έχει παρατηρήσει και μελετήσει ως εμπειρογνώμονας  περισσότερους από 400 θανάτους νεογνών ξεχασμένα σε αυτοκίνητα που έχουν συμβεί στην Αμερική τα τελευταία 20 χρόνια. Ερεύνησε  το πώς οι κανονικοί γονείς και φροντιστές “ξέχασαν” τα παιδιά τους στο αυτοκίνητο –  χωρίς ενδείξεις αλλά και στοιχεία κακοποίησης ή παραμέλησης παιδιών, και χωρίς αποδείξεις χρήσης ναρκωτικών ή οργανικής εγκεφαλικής δυσλειτουργίας, χωρίς πρόθεση .

Ο David Diamond ανέπτυξε τη θεωρία  για να εξηγήσει πώς οι κανονικοί γονείς μπορούν να ξεχάσουν τα παιδιά τους στα αυτοκίνητα:

Ο οδηγός χάνει την επίγνωση της παρουσίας του παιδιού στο αυτοκίνητο

Ο οδηγός παρουσιάζει βλάβη του συστήματος «προοπτικής μνήμης» του εγκεφάλου

Τα παρεμβατικά συμβάντα κατά τη διάρκεια της οδήγησης, συμπεριλαμβανομένων των στρεσογόνων παραγόντων και των ισχυρών περισπασμών, μπορεί να συμβάλλουν στην αιτία της αποτυχίας της «προοπτικής μνήμης». Ανταγωνισμός μεταξύ συστημάτων «συνήθειας» και «προοπτικής μνήμης».  Συμβαίνει όταν ο γονέας χάνει εντελώς την επίγνωση ότι το παιδί βρίσκεται μέσα στο αυτοκίνητο. Είναι το σύστημα συνήθειας του εγκεφάλου μας. Σύμφωνα με τον ειδικό επιτρέπει να κάνουμε πράγματα χωρίς να τα σκεφτόμαστε.

Ο Diamond μελετά το σύνδρομο του ξεχασμένου μωρού από το 2004 και έχει διατελέσει πραγματογνώμονας για υποθέσεις γονέων που αντιμετωπίζουν κατηγορίες για ανθρωποκτονία, έκθεση παιδιού σε κίνδυνο, ή θάνατο παιδιού από θερμοπληξία.

Ο ειδικός εξηγεί ότι όταν υπάρχει ανταγωνισμός μεταξύ του «συστήματος μνήμης συνήθειας» και του «συστήματος μελλοντικής μνήμης» του εγκεφάλου και το «σύστημα μνήμης συνήθειας» υπερισχύει τότε μπορεί να συμβεί το σύνδρομο του ξεχασμένου μωρού. 

Όταν γονείς πάνε στη δουλειά τους και ξεχνούν να αφήσουν τα παιδιά τους στον παιδικό σταθμό, για παράδειγμα, αυτό συμβαίνει επειδή συνήθως δεν αποτελεί τμήμα της ρουτίνας τους, σημειώνει ο Diamond.

Υπό συνθήκες στέρησης ύπνου ή άγχους, ένας γονέας λειτουργεί στις καθημερινές του συνήθειες αυτόματα. Για παράδειγμα, μια συνηθισμένη διαδρομή από το σπίτι στη δουλειά, αντί για το σπίτι στον παιδικό σταθμό, εκτελείται αυτόματα, εξήγησε ο ειδικός.

«Κατά κάποιο τρόπο το άτομο βρίσκεται σε κατάσταση αυτόματου πιλότου […] Δεν είναι ότι ευτελίζω τη ζωή ενός παιδιού. Απλώς κάνω μια παρατήρηση ότι δηλαδή υπάρχουν και καλοί, προσεκτικοί, αγαπημένοι γονείς που χάνουν την επίγνωση ότι το παιδί τους είναι στο αυτοκίνητο. Ως επιστήμονας, προσπαθώ να καταλάβω πώς συμβαίνει αυτό», σημειώνει ο Diamond.

Σημείωση: η θεωρία βρίσκει πολλούς υπερασπιστές που κατανοούν κάποτε τα βάρη, το άγχος και τις σκοτεινές πτυχές της γονεϊκότητας, ωστόσο άλλοι θεωρούν ότι πρόκειται απλώς για “ξέπλυμα” της ανευθυνότητας είτε δικαιολογία να αιτιολογηθούν εγκληματικές συμπεριφορές με τραγικά αποτελέσματα.