Πάπας Φραγκίσκος: Η τελευταία εμφάνισή του – Ευχήθηκε «Καλό Πάσχα» και ευλόγησε παιδιά
Ο Πάπας Φραγκίσκος (κατά κόσμον Χόρχε Μάριο Μπεργκόλιο) έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 88 ετών, το πρωί της Δευτέρας του Πάσχα. Το Βατικανό ανακοίνωσε: «Ο Επίσκοπος Ρώμης επέστρεψε στο σπίτι του Πατέρα».
Ο Πάπας Φραγκίσκος δεν ήταν απλώς ο πρώτος Λατινοαμερικάνος ποντίφικας. Ήταν, και θα μείνει, ο Πάπας που τόλμησε. Τόλμησε να αψηφήσει τις προσδοκίες, τους τύπους, την αδράνεια. Τόλμησε να μιλήσει τη γλώσσα της αλήθειας, όταν οι περισσότεροι αρκούνταν σε ευχολόγια. Και γι’ αυτό, ο θάνατός του – στις 21 Απριλίου 2025 – δεν είναι απλώς το τέλος μιας παπικής θητείας, αλλά το τέλος μιας εποχής που έσπρωξε την Καθολική Εκκλησία προς τον κόσμο, όχι μακριά του.
Το φετινό πασχαλινό του μήνυμα, μόλις λίγες ώρες πριν την εκδημία του, ήταν η τελευταία του προφητική κραυγή: ένα κάλεσμα για ειρήνη – πραγματική, δύσκολη, γενναία ειρήνη. Μίλησε για «αφοπλισμό», για την «ανθρωπιστική καταστροφή στη Γάζα», για τους «Χριστιανούς που υποφέρουν», για τη «βία σε βάρος των γυναικών, των παιδιών, των μεταναστών». Κατονόμασε όσα οι ισχυροί στρογγυλεύουν. Τόλμησε να πει τα αυτονόητα, που όμως σήμερα μοιάζουν επαναστατικά.
Κι αυτή δεν ήταν μια εξαίρεση. Ήταν η συνέπεια ενός Πάπα που εδώ και 12 χρόνια διέκοπτε την ησυχία της εξουσίας. Μιλούσε για την «οικολογική αμαρτία» όταν άλλοι ευλογούσαν πετρελαϊκές συμφωνίες. Υποδεχόταν πρόσφυγες στο Βατικανό όταν άλλοι έκτιζαν φράχτες. Τόνιζε πως «ο Χριστός δεν είναι brand», όταν η θρησκεία γινόταν εργαλείο marketing και προεκλογικής εκμετάλλευσης. Στεκόταν δίπλα στην κοινότητα ΛΟΑΤΚΙ, στους αδικημένους, στους φτωχούς, στους αόρατους.
Ο Φραγκίσκος δεν δίχασε επειδή έλεγε παράδοξα. Δίχασε επειδή έσπαγε τη βολική σιωπή. Επειδή δεν φοβόταν να πει πως πίστη χωρίς δικαιοσύνη είναι διακόσμηση. Όχι ουσία.
Κι αυτό καθιστά ακόμα πιο οδυνηρή τη σύγκριση με όσα συμβαίνουν γύρω μας. Ηγεσίες – πολιτικές και εκκλησιαστικές – που στα μεγάλα γεγονότα ψιθυρίζουν ευχολόγια, χωρίς να θίγουν καμία ρίζα του πόνου. Μηνύματα γεμάτα «φως και ελπίδα», αλλά άδεια από λέξεις όπως «Γάζα», «Ουκρανία», «αφοπλισμός», «καταπίεση». Θρησκευτικοί ηγέτες που μιλούν για «θάρρος» βλέποντας τον Τραμπ, αλλά όχι βλέποντας τον Φραγκίσκο.
Η Εκκλησία του Φραγκίσκου δεν ήταν κλεισμένη σε παλάτια, ούτε σκονισμένη από αρχαίους όρους. Ήταν εκεί που πρέπει: δίπλα στον άνθρωπο, μέσα στον κόσμο, μέσα στη σύγκρουση. Με τη φωνή της συνείδησης και όχι της εξουσίας.
Τώρα, που ο Φραγκίσκος δεν είναι πια εδώ, η παρακαταθήκη του είναι πιο φανερή από ποτέ: η πίστη είτε θα είναι ανθρώπινη, με πρόσωπο και θάρρος, είτε θα είναι απλώς ένα κενό σύμβολο. Η Εκκλησία είτε θα γίνει φωνή για τους σιωπηλούς, είτε θα βυθιστεί στη σιωπή της ίδιας της ματαιότητας της.
Ο Πάπας Φραγκίσκος έδειξε ότι ένας άλλος δρόμος είναι εφικτός. Ακόμα και αν ενοχλεί. Ίσως ειδικά επειδή ενοχλεί.
Αυτό είναι το πιο ριζοσπαστικό μήνυμα αυτής της Ανάστασης.
Η Πορεία του Πάπα Φραγκίσκου
Από την Αργεντινή στη Ρώμη
Γεννήθηκε το 1936 στο Μπουένος Άιρες από Ιταλούς μετανάστες. Εντάχθηκε στους Ιησουίτες το 1958, σπούδασε φιλοσοφία και θεολογία, και χειροτονήθηκε ιερέας το 1969. Το 2013, εξελέγη Πάπας μετά την παραίτηση του Βενέδικτου ΙΣΤ΄, όντας ο πρώτος Λατινοαμερικανός και Ιησουίτης Πάπας στην ιστορία.
Η Παπική Θητεία
Κατά τη 12ετή πορεία του, προώθησε τη φτώχεια, τη δικαιοσύνη, το διάλογο μεταξύ θρησκειών και την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση. Σταθερά αντίθετος στην εκκοσμίκευση και την καριερίστικη αντίληψη μέσα στην Εκκλησία, υπερασπίστηκε τους αδύναμους και ανέδειξε το έλεος ως κεντρική αξία. Αν και διατήρησε παραδοσιακές θέσεις σε ζητήματα όπως οι αμβλώσεις, προώθησε άνοιγμα προς τις γυναίκες και τη ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα, εντός ορίων.
Το Τέλος
Αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα υγείας από τον Φεβρουάριο 2025 και παρέμεινε νοσηλευόμενος μέχρι τις 23 Μαρτίου. Παρότι εμφανίστηκε για τελευταία φορά την Κυριακή του Πάσχα, απεβίωσε λίγες ώρες αργότερα.
Η Κηδεία
Ο ίδιος είχε ζητήσει μια απλή τελετή, με ξύλινο φέρετρο και ταφή στη Βασιλική της Αγίας Μαρίας, κοντά στην αγαπημένη του εικόνα της Παναγίας, αποφεύγοντας τις καθιερωμένες τιμές προηγούμενων παπών.
Οι 8 στιγμές που ο Πάπας Φραγκίσκος έγινε φωνή της εποχής μας
Σε μια εποχή που η σιωπή μοιάζει ασφαλέστερη από τη θέση, ο Πάπας Φραγκίσκος τόλμησε να γίνει φωνή. Όχι του συστήματος, αλλά των ανθρώπων. Όχι της εξουσίας, αλλά της αλήθειας. Μέσα από πράξεις και λόγια, υπενθύμισε ότι η πίστη δεν είναι μνημείο αλλά στάση ζωής. Αυτές είναι οι στιγμές που τον έκαναν να ξεχωρίσει:
1. Η επίσκεψη στη Λέσβο (2016)
Στην πιο κρίσιμη φάση της προσφυγικής κρίσης, ο Πάπας βρέθηκε στον καταυλισμό της Μόριας και πήρε μαζί του στο Βατικανό 12 Σύρους πρόσφυγες. Δεν έκανε απλώς ένα ταξίδι. Έστειλε παγκόσμιο μήνυμα αλληλεγγύης και ευθύνης.
2. Στήριξη στην LGBTQ+ κοινότητα
Είπε ξεκάθαρα: «Οι ομοφυλόφιλοι είναι παιδιά του Θεού και δικαιούνται οικογένεια». Ένα μήνυμα που έσπασε τα ταμπού, άνοιξε διάλογο και προκάλεσε τριγμούς σε συντηρητικούς κύκλους.
3. Laudato Si’: Η εγκύκλιος για το περιβάλλον (2015)
Ονομάτισε την “οικολογική αμαρτία” και καταφέρθηκε κατά της καταστροφής του πλανήτη. Ήταν η πρώτη φορά που Ποντίφικας παρουσίασε τόσο ολοκληρωμένη οικολογική θεολογία.
4. Επίσκεψη στο Ιράκ (2021)
Τολμηρή και ιστορική. Πρώτη φορά Πάπας επισκέφθηκε τη χώρα. Συνομίλησε με Σιίτες ηγέτες, κάλεσε σε ειρήνη και απέδειξε ότι η πίστη ενώνει εκεί όπου η πολιτική αποτυγχάνει.
5. Απλότητα και καθημερινότητα
Αρνήθηκε τα παπικά διαμερίσματα, επέλεξε μικρό δωμάτιο, κυκλοφορεί με φθηνό αυτοκίνητο. Έκανε πράξη την ταπεινότητα και όχι μόνο κήρυγμα.
6. Καταδίκη της βίας σε Ουκρανία και Γάζα
Μίλησε καθαρά για “ανθρωπιστική κρίση”, για “ανεπίτρεπτο πόλεμο”, για “ανάγκη αφοπλισμού”. Όταν οι άλλοι σώπαιναν, εκείνος φώναζε «όχι άλλο θάνατο».
7. Κριτική στο καπιταλιστικό μοντέλο
Χαρακτήρισε το οικονομικό σύστημα “δολοφονικό”, υποστήριξε τη φορολόγηση των υπερπλουσίων και την ανάγκη παγκόσμιας αναδιανομής. Χριστιανισμός και κοινωνική δικαιοσύνη, όχι απλώς φιλανθρωπία.
8. Άνοιγμα σε νέους ρόλους για τις γυναίκες
Χωρίς ακόμα να αλλάξει το δόγμα, ο Φραγκίσκος άνοιξε τον διάλογο για τον ρόλο των γυναικών στην Εκκλησία, με ουσιαστική συμμετοχή στη διοίκηση και στη διακονία.
Ο Πάπας Φραγκίσκος δεν άλλαξε μόνο το ύφος του Βατικανού. Αποκάλυψε πόση δύναμη μπορεί να έχει η πίστη, όταν παύει να φοβάται τον κόσμο και αρχίζει να τον υπηρετεί. Ίσως γι’ αυτό είναι ο πιο ανθρώπινος Πάπας της εποχής μας. Και ίσως, ο πιο απαραίτητος.
Ο αποχαιρετισμός του Πατριάρχη Βαρθολομαίου
Ο πάπας Φραγκίσκος ήταν ένας πιστός φίλος του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Ορθοδοξίας, ανέφερε μεταξύ άλλων ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος στο συλλυπητήριο μήνυμά του για τον θάνατο του ποντίφικα.
«Από την πρώτη στιγμή είχαμε μία αδελφική φιλία για το καλό των εκκλησιών μας, για το καλό της ανθρωπότητας. Όλα αυτά τα χρόνια στάθηκε πιστός φίλος συνοδοιπόρος και συμπαραστάτης του Οικουμενικού Πατριαρχείου» ανέφερε και πρόσθεσε ότι ο πάπας Φραγκίσκος άφησε ένα παράδειγμα «γνήσιας ταπεινότητας».
Ειδική αναφορά έκανε στην προ ετών κοινή παρουσία τους στους Αγίου Τόπους.
Όταν το 2014 μετά την ενθρόνισή του στον παπικό θρόνο, με δική μου πρόταση πήγαμε στα Ιεροσόλυμα και προσευχηθήκαμε μπροστά στον τάφο του Κυρίου και είχαμε συναντήσεις και συνομιλίες στους Άγιους Τόπους, του είχα πει ότι ύστερα από λίγα χρόνια συμπληρώνονται 1.7000 από τη σύγκλιση της πρώτης συνόδου.
«Θα ήταν ωραία να πάμε μαζί να γιορτάσουμε την ιστορική επέτειο και να μιλήσουμε για την περαιτέρω πορεία των εκκλησιών μας», είπε ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος και σημείωσε ότι ο πάπας Φραγκίσκος έδειξε ενθουσιασμένος με την πρόταση και εξέφρασε την ευχή «εάν είναι θέλημα Κυρίου να το πραγματοποιήσουμε. Εάν δεν το καταφέρουμε εμείς ας το καταφέρουν οι διάδοχοί μας».
«Δεν ήταν τυχερό» ανέφερε ο Βαρθολομαίος να συνεορτάσουμε την επέτειο της Συνόδου της Νίκαιας και «να συζητήσουμε την πορεία για το Κοινό Ποτήριον».
«Προσευχόμαστε να τον ανταμείψει ο κύριος για τους πολλούς κόπους για την εκκλησία και τον άνθρωπο και να αναδείξει ένα άξιο διάδοχο που θα ενστερνιστεί τα οράματα του πάπα Φραγκίσκου και θα συνεχίσει το πολύτιμο έργο του», ανέφερε στο τέλος του μηνύματός του ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος.
“Ο Πάπας που είχε αντιληφθεί το σημείο καμπής του ανθρώπινου πολιτισμού. Αποποιήθηκε τη γοητεία της εξουσίας και διάλεξε τον δρόμο της υπηρεσίας στον συνάνθρωπο, κερδίζοντας σεβασμό πέρα από τα όρια της εκκλησίας. Σε μια εποχή που ο κόσμος αναζητά νέες βάσεις, ο Πάπας Φραγκίσκος έχει δείξει ότι ο Χριστιανισμός αποτελεί εξ ορισμού “κίνημα” συμπόνιας, ελευθερίας και ευθύνης. Είναι το παράδειγμά του αρκετά ισχυρό για να αναστρέψει την πορεία της ιστορίας της Καθολικής Εκκλησίας; Θα μπορέσουν οι μελλοντικοί ηγέτες της να συνεχίσουν τον δρόμο του;”
Κατερίνα Φίκαρη,
Δημοσιογράφος, εκπρόσωπος τύπου Δήμου Λήμνου