Παγκόσμια Ημέρα Ηπατίτιδας “Είναι ώρα για δράση. Εξετάσου, Θεραπεύσου, Εμβολιάσου”
Η 28η Ιουλίου ανακηρύχθηκε Παγκόσμια Ημέρα Ηπατίτιδας από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Στόχος της είναι η ευαισθητοποίηση για την ιογενή ηπατίτιδα, η πρόληψη με εμβόλια (ηπατίτιδα Α και Β), η έγκαιρη διάγνωση, η αποτελεσματική θεραπεία (ηπατίτιδα Β) και η πλήρης θεραπεία (ηπατίτιδα C).
Υπάρχουν πέντε τύποι ιογενούς ηπατίτιδας: A, B, C, D και E. Οι πιο συχνές χρόνιες ιογενείς ηπατίτιδες είναι η ηπατίτιδα Β (περίπου 257 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως) και η ηπατίτιδα C (περίπου 71 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως), οι οποίες μαζί ευθύνονται για 3 εκατομμύρια νέες μολύνσεις και 1,1 εκατομμύρια θανάτους από κίρρωση, ηπατική ανεπάρκεια και καρκίνο του ήπατος ετησίως παγκοσμίως. Κάθε 30 δευτερόλεπτα, ένα άτομο πεθαίνει από νόσο που σχετίζεται με ιογενή ηπατίτιδα . Ωστόσο, μόνο το 42% των παιδιών παγκοσμίως είναι σε θέση να λάβουν ένα αποτελεσματικό εμβόλιο κατά της ηπατίτιδας Β μετά τη γέννηση.
Ηπατίτιδα Α
Η Ηπατίτιδα Α είναι μια λοίμωξη του ήπατος που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας Α (HAV). Ο ιός βρίσκεται κυρίως στα κόπρανα μολυσμένων ατόμων- μεταδίδεται με την κατανάλωση τροφής ή νερού μολυσμένου με τον ιό της ηπατίτιδας Α. Μπορεί να προληφθεί με το καλό πλύσιμο των ωμών φρούτων και λαχανικών με νερό, καθώς και με τον εμβολιασμό.
Τα συμπτώματα της οξείας Ηπατίτιδας Α μπορεί να διαρκέσουν μέχρι 2 μήνες και περιλαμβάνουν εύκολη κόπωση, ναυτία , εμέτους, επιγαστραλγία και ίκτερο. Κατά κανόνα όμως είναι ασυμπτωματική. Δεν μεταπίπτει σε χρονιότητα.
Ηπατίτιδα Β
Η ηπατίτιδα Β είναι μια λοίμωξη του ήπατος που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας Β (HBV), ο οποίος υπάρχει στο αίμα, στο σπέρμα και σε άλλα σωματικά υγρά. Μεταδίδεται κυρίως μέσω του αίματος (που μεταδίδεται με ξυραφάκια, οδοντόβουρτσες, βελόνες, σύριγγες και αιχμηρά εργαλεία) και της σεξουαλικής επαφής. Φυσικά, μπορεί επίσης να μεταδοθεί από μητέρα με χρόνια ηπατίτιδα Β στο νεογέννητο κατά τη γέννηση. Ο εμβολιασμός των νεογνών είναι υποχρεωτικός στην Ελλάδα από το 1998.
Σε περίπτωση οξείας λοίμωξης, τα συμπτώματα είναι παρόμοια με εκείνα της ηπατίτιδας Α και η διάρκειά της είναι σύντομη. Βέβαια, όλα τα άτομα που έχουν μολυνθεί με οξεία HBV δεν παρουσιάζουν συμπτώματα.
Η εξέλιξη από την οξεία ηπατίτιδα σε χρονιότητα είναι 90% στην περιγεννητική περίοδο, 20-50% στην ηλικία των 2-5 ετών και ~5% στους ενήλικες Η χρόνια ηπατίτιδα Β μπορεί να οδηγήσει σε κίρρωση και καρκίνο του ήπατος αν δεν διαγνωστεί και δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα. Σήμερα, υπάρχουν αποτελεσματικά φάρμακα που αναστέλλουν τον ιικό πολλαπλασιασμό και αποτρέπουν την εξέλιξη σε κίρρωση και καρκίνο του ήπατος. Για προληπτικούς λόγους, θα πρέπει να ελέγχονται οι πλησιέστεροι συγγενείς όλων των προσβεβλημένων ατόμων και να εμβολιάζονται όσοι δεν έχουν αντισώματα.
Ηπατίτιδα C
Η ηπατίτιδα C είναι μια λοίμωξη του ήπατος που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας C (HCV) και μεταδίδεται μετά από επαφή με το αίμα ασθενούς με ηπατίτιδα C. Είναι ιδιαίτερα μεταδοτική μεταξύ ατόμων που κάνουν ενδοφλέβιες ενέσεις τοξικών ουσιών και μοιράζονται κοινές σύριγγες και βελόνες ή που μοιράζονται ξυραφάκια, οδοντόβουρτσες και αιχμηρά εργαλεία που έχουν μολυνθεί από άτομο με χρόνια λοίμωξη HCV.
Μετά τη λοίμωξη από τον HCV, ένα μικρό ποσοστό (20-30%) επουλώνεται αυτόματα, αλλά η πλειοψηφία (70-80%) αναπτύσσει χρόνια λοίμωξη, οι περισσότεροι άνθρωποι είναι ασυμπτωματικοί και μπορεί να αναπτύξουν κίρρωση ή καρκίνο του ήπατος.
Δεν υπάρχει εμβόλιο κατά του HCV, αλλά υπάρχει πλέον μια αποτελεσματική θεραπεία που μπορεί να χορηγηθεί από το στόμα για 8-12 εβδομάδες και να θεραπεύσει τη νόσο.
Ηπατίτιδα D
Η ηπατίτιδα D ( δέλτα) είναι μια λοίμωξη του ήπατος που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας D (HDV), αλλά προσβάλλει μόνο άτομα που έχουν ήδη μολυνθεί οξέως ή χρονίως από τον ιό της ηπατίτιδας Β. Οδηγεί σε κίρρωση και/ή καρκίνο του ήπατος σε σχετικά νεαρή ηλικία (40-50 ετών) Δεν υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες για τη χρόνια ηπατίτιδα D, εκτός από λίγες. Πρόσφατα έχουν χρησιμοποιηθεί συνδυασμοί φαρμάκων που μπορούν να αυξήσουν την αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Ως προληπτικό μέτρο, το εμβόλιο κατά της ηπατίτιδας Β προλαμβάνει τόσο την ηπατίτιδα Β όσο και την ηπατίτιδα D.
Ηπατίτιδα Ε
Η ηπατίτιδα Ε είναι μια λοίμωξη του ήπατος που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας Ε (HEV) και μεταδίδεται με τον ίδιο τρόπο όπως ο ιός της ηπατίτιδας Α. Ισχύουν οι ίδιοι κανόνες για την πρόληψη της λοίμωξης όπως και για την ηπατίτιδα Α. Προκαλεί οξεία λοίμωξη και μπορεί να προκαλέσει χρόνια λοίμωξη σε ανοσοκατασταλμένα άτομα Δεν υπάρχει εμβόλιο για την ηπατίτιδα Ε.
Η Παγκόσμια Ημέρα Ηπατίτιδας για το 2024 έχει κεντρικό μήνυμα το «Είναι ώρα για δράση». Αυτό υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη για πρωτοβουλίες που θα μειώσουν τις μολύνσεις από ηπατίτιδα και θα βελτιώσουν τη διάγνωση και τη θεραπεία. Για να μειωθούν οι επιπτώσεις της ηπατίτιδας σε παγκόσμιο επίπεδο, η Παγκόσμια Ημέρα Ηπατίτιδας τάσσεται υπέρ της ισότιμης πρόσβασης σε παρεμβάσεις που σώζουν ζωές.